JU – JITSU / JIU-JITSU / JU-JUTSU

Co to jest Ju – Jitsu?

Ju-jitsu leży u podstaw większości nowoczesnych japońskich systemów walki sportowej i bojowej. To z tej sztuki wywodzą się judo, aikido, czy większość stylów karate. Także jiu-jitsu korzysta z rozwijania poszczególnych nurtów technik przez specjalistów innych systemów, stąd pozostaje nadal sztuką aktualną i nowoczesną o niespotykanej mnogości różnorodnych technik.

Jiu-jitsu oznacza „łagodną sztukę”, która wszakże obok technik łagodnych dysponuje całym arsenałem technik niebezpiecznych i groźnych dla życia. Jest to sztuka bardzo wszechstronna, specjalizująca się w dźwigniach na stawy, w formie rzutów oraz chwytów, duszeniach, uderzeniach oraz uciskach wrażliwych miejsc ciała człowieka. Techniki te można łączyć w nieskończoną ilość kombinacji umożliwiających skuteczne obezwładnienie przeciwnika tak nieuzbrojonego, jak i dysponującego np. pałką czy nożem. Do jej opanowania konieczna jest znajomość między innymi podstaw anatomii, fizjologii oraz psychologii człowieka oraz strategii i taktyki walki.

Historia Ju – Jitsu

Japońskie sztuki walki podczas złożonej ewolucji wykształciły szereg różnorodnych, skodyfikowanych metod walki oraz różnorodnych rodzajów uzbrojenia. Wszystkie te metody można określić słowem Bugei lub Bujutsu, co oznacza sztukę wojenną.

Zagłąbiając się w japońskie legendy można dotrzeć do śladów ju jitsu w historii japońskich bogów Kajimy i Kadori, którzy rzekomo posłużyli się tą sztuką by poskromić bezprawnych mieszkańców wschodniej prowincji. Pierwsza datowana wzmianka o ju jitsu pochodzi z przedziału 772-481 p.n.e., gdy techniki otwartej ręki były wykorzystywane w Chinach w okresie Choon Chu. W 525 roku Boddhiddarma, mnich Buddyzmu Zen, przybył z Indii do Chin, do klasztoru Shaolin. Wkrótce do chińskiego kempo dodał metody oddychania z Yogi tworząc w ten sposób Shaolin chuan fa. Jak głosi legenda, Boddhidharman uczynił następny krok i rozwinął ten system tworząc go-shin-jutsu-karate (sztuka samoobrony wykorzystująca techniki otwartej ręki). W 230 roku p.n.e. w Japonii rozwinęły się zapasy chikura kurabe, które zostały włączone do treningu ju jitsu. Z przed mniej więcej 2000 lat pochodzą wzmianki o rozwoju zapasów i innych, pokrewnych technik, które mogły stanowić podstawę ju jitsu . Istnieją dane świadczące o tym, iż techniki otwartej dłoni były stosowane w Japonii w okresie Heian (794-1185 r.), ale w połączeniu z treningiem samurajów w posługiwaniu się bronią. W 880 roku Książę Tijun (zwany również Sadagami) stworzył szkołę daito-ryu aiki ju jitsu. Daito-ryu aiki ju jitsu oparte było na tajemnych naukach shugendo (shu znaczy szukać, ken oznacza siłę, do oznacza drogę), prawdopodobnie podstawy Kendo, które wykorzystywało okrężne ruchy rąk i broni w obronie. Wiele technik tej szkoły zapożyczył Morihei Uyeshiba, gdy w 1925 roku tworzył własny system – aikido.

Obecnie, większość honorów za formalne stworzenie sztuki ju jitsu spływa na Hisamori Tenenuchi, który w 1523 roku założył w Japonii szkołę ju jitsu. W 1559 roku do Japonii przybył z Chin mnich Chin Gen Pinh, ekspert kempo, który zostało częściowo włączone do ówczesnych treningów ju jitsu. W okresie Tokugawa (około 1650 roku), ju jitsu było rozwijane jako część treningów samurajów. Kolejny etap w historii ju jitsu, które zaczęło upadać wraz z końcem okresu Tokugawa, nastąpił w 1882 roku, gdy Jigoro Kano rozwinął na bazie ju jitsu – judo bezpieczny sport, wykorzystujący wybrane techniki ju jitsu, skonstruowany w celu spopularyzowania sztuk walki.

Szczególne zasługi w tworzeniu japońskiej walki Ju-Jitsu przypisuje się japońskim lekarzom, którzy wykorzystali w tym celu swoją wiedzę o anatomicznej budowie i funkcjonowaniu organizmu człowieka. Legendarna postacią w Ju-Jitsu jest japoński lekarz Akyama Shirobei Yoshitoki z Nagasaki. W historii Ju-Jitsu wymienia się go jako twórcę prawzorów sztuki Ju-Jitsu, zwłaszcza pierwszej zasady tej walki „ustąp, aby zwyciężyc”. Jemu to podobno dzisiejsze Ju-Jitsu zawdzięcza wprowadzenia (w późniejszym okresie) nazwy tej sztuki walki jako Ju-Jitsu w sensie „ustępowania” w celu przystosowania się do przeciwnika w walce z nim. Akyama Yoshitoki w celu poszerzenia swojej wiedzy medycznej udał się na pewien czas do Chin, co miało miejsce w XVII wieku, gdzie zapoznał się z różnymi metodami ożywiania człowieka zwanymi kassei-ho, a także z technikami akupunktury. Z technik kassei-ho rozwinęła się później sztuka reanimacji – katsu.

Akyamie przebywającemu w owym czasie w Chinach udało się poznać tajniki uprawianej w północnych Chinach przez pewną fanatyczną sektę religijną walki hukada., opartej na ciosach rękami i nogami. Tajniki tych walk były zazdrośnie strzeżone. Punktem szczególnych zainteresowań Akyamy w Chinach były techniki uderzeń w punkty wrażliwe na ciele człowieka, które później stały się poniekąd dominujące w jego szkole. Po powrocie do Japonii Akyama przekonał się jednak, że jego umiejętności nie są wystarczające, by móc pokonać każdego przeciwnika, zwłaszcza silniejszego czy uzbrojonego. To też po utworzeniu własnej szkoły przystąpił do udoskonalenia poznanej walki wręcz w Chinach.. Przypadek pomógł mu w znalezieniu właściwego rozwiązania, gdy zimą obserwował gałęzie czereśni (lub wiśni), które pod ciężarem śniegu łamały się, podczas gdy delikatne lecz wiotkie gałęzie wierzby tylko uginały się, dzięki czemu śnieg ześlizgiwał się z nich, a gałęzie powracały do pierwotnej pozycji.

Wniosek mógł on wyciągnąć jeden, potwierdzający słuszną zasadę, dającą się w słowach „ustąp aby zwyciężyć”.

Szkoły Ju – Jitsu

  • Tenjin-Shinyo-ryu
  • Yoshin ryu
  • Shin-no-Shindo
  • Takenouchi ryu
  • Kito ryu
  • Sekiguchi ryu
  • Oguri ryu
  • Jikishin ryu
  • Goshin-ryu

To tylko nieliczne szkoły spośród dziesiątek, a nawet setek innych. Można zaryzykować stwierdzenie, że co nauczyciel to inna szkoła. Wynikało to z różnych doświadczeń osób, które zajmowały się Ju-Jitsu, oraz z pewnej dowolności przy nauczaniu technik. Taktyka walki szkół tych często jest całkowicie odmienna, co pozwala na wymianę doświadczeń i ciągły rozwój tej sztuki walki.

Zasady Ju – Jitsu

Zasada pierwsza – wyrażona słowami: „ustępować, aby zwyciężyć”. Zasada ta znalazła zastosowanie w wielu sytuacjach walki i samoobrony z przeciwnikiem silniejszym. Stosując tę zasadę osobnicy słabsi fizycznie, a także kobiety mogą uzyskać przewagę w walce. W sytuacji, gdy przeciwnik popycha nas; często wykonujemy niespodziewany obrót ciała (tai-sabaki), schodząc z drogi, w kierunku której na­stępuje pchanie, aby następnie po wychyleniu, wykonanym z połączenia jego i własnej siły – rzucić go na ziemię. W podobny sposób postępu je się w sytuacji, kiedy przeciwnik nas pociąga w swoim kierunku. Opisana zasada ma wiele wariantów typowych właśnie dla starojapońskiej walki Jiu-Jitsu.

Zasada druga – którą przystosował Jigoro Kano do swego systemu walki obronnej streszcza się w słowach: „maksimum skuteczności przy minimum wysiłku”. Zasada ta znalazła zastosowanie nie tylko w Ju-Jitsu, lecz także w innych sztukach walki, a także w pracy i życiu codzienny. Obejmuje wszystkie założenia pierwszej zasady oraz skupia nowe szereg nowych. W myśl tej zasady każda akcja obronna lub kontratakująca powinna przebiegać w sposób jak najbardziej ekonomiczny pod każdym względem.

Zasada trzecia – sformułowana przez Jigoro Kano – mówi: „przez czynienie sobie dobra nawzajem do dobra ogólnego”. Szlachetne założenia Jiu-Jitsu ­samoobrony zabraniają wykorzystywania tej walki poza treningami w DOJO, z wyjątkiem konieczności obrony własnej lub obrony innych osób napadniętych. Nowoczesna samoobrona Jiu-Jitsu, oparta na wymienionych zasadach, rea­lizowana jest ponadto z uwzględnieniem takich czynników, jak: szybkość akcji, zwinność, zręczność, miękkość, automatyzacja ruchów i doskonałość techniczna.

Podział technik w Ju-Jitsu

Staro japońskie ju-jitsu w formie współczesnej charakteryzuje się bardzo dużą ilością technik. W zależności od zaawansowania adepta, poznaje on początkowo techniki proste, pojedyncze, aż po całe układy ruchów. Najważniejszą sprawą dla początkującego jest poznać sekrety shintai (poruszania się) i ukemi (pady i przewroty). Nieopanowanie shintai powoduje w dalszym etapie treningowym duże kłopoty, nawet przy ćwiczeniu elementarnych technik walki. Braki w ukemi “mszczą się” potem licznymi kontuzjami, nabytymi podczas treningu.

Na bogatą i wszechstronną technikę walki Ju-Jitsu składają się takie elementy jak:

  • shintai – poruszanie się
  • tachi-waza – techniki postaw
  • tai-sabaki – obroty ciała
  • kawashi-waza – techniki uników
  • ukemi-waza – techniki padów
  • chuageri-waza -techniki przewrotów
  • renzoku-ukemi-chuageri-waza – kombinacje padów i przewrotów
  • uke-waza – techniki bloków
  • atemi-waza – techniki uderzeń we wrażliwe punkty
  • tsuki-waza – techniki pchnięć
  • uchi-waza- techniki cięć
  • geri-waza – techniki kopnięć
  • osae-waza – techniki ucisków
  • osaekomi-waza – techniki trzymań – unieruchomień
  • dojime-waza – techniki “nożycowe”
  • taosu-waza – techniki obaleń
  • nage-waza – techniki rzutów
  • te-nage-waza – rzuty ręczne
  • ashi-nage-waza – rzuty nożne
  • goshi-nage-waza – rzuty biodrowe
  • sutemi-nage-waza – techniki rzutów z padaniem w tył lub bok
  • kokyu-nage-waza – techniki rzutów tzw.bezkontaktowych
  • kansetsu-nage-waza – rzuty wykonywane za pomocą dźwigni
  • kansetsu-waza – techniki dźwigni
  • shime-waza – techniki duszeń
  • buki-waza – techniki walki z bronią
  • kata – formy walki bez broni i z bronią

a)     wykonywane samemu

b)     wykonywane w parach

Walka Ju-Jitsu jest prowadzona w pozycjach:

  • tachi-waza – techniki wykonywane w pozycji stojącej
  • ne-waza – techniki wykonywane w pozycji leżącej
  • suwari-waza – techniki wykonywane w pozycji siedzącej

Walka Ju-Jitsu przewiduje formy

  • kogeki – techniki ataku
  • goshin-jitsu – techniki obronne
  • gaeshi – techniki kontrataku

Celem kultywowania sztuki walki Ju-Jitsu (ju jutsu, jiu-jitsu) nie jest tylko mistrzostwo techniki, lecz także doskonałość w sferze duchowej i umysłowej. Chociaż przyjęło się łączyć ju-jitsu z samoobroną, nie brak w tej sztuce form ataku. Różnorodność technik ju-jitsu nie pozwala niestety na poznanie jednej osobie, całej ich gamy. Poszczególne programy egzaminacyjne są, z naturalnych powodów, znacznie okrojone. Oprócz technik wymaganych na egzaminach, w poszczególnych sekcjach nauczane są techniki ponadprogramowe. Ze względu na różnorodność technik, ju-jitsu można uprawiać bez względu na wiek i predyspozycje. Każda osoba w tym systemie, znajdzie techniki, w których może się specjalizować. Pod okiem dobrego instruktora (szczególnie uczestnicząc w zajęciach indywidualnych) można w krótkim czasie, w miarę skutecznie poznać wybrane techniki. Dla tych właśnie zalet, system ten stał się tak bardzo popularny w wielu armiach i policjach świata.

 

Dodaj komentarz